Przygoda w cieniu tragedii, czyli Wielka Ekspedycja Północna

Zapewne większość z nas potrafił wskazać na mapie Morze Beringa i Cieśninę Beringa, a nawet jeśli nie, to z pewnością zetknęliśmy się z tymi nazwami na lekcjach geografii. Ale… kim właściwie był ów Bering? No właśnie. Wyczerpującą odpowiedź na to pytanie znajdziemy w książce Stephena R. Bowna “Wyspa niebieskich lisów” (https://www.taniaksiazka.pl/wyspa-niebieskich-lisow-stephen-r-bown-p-1362696.html). Podobnie jak “Roald Amundsen. Ostatni wiking” także ta książka kanadyjskiego autora nie rozczaruje wielbicieli literatury faktu.

Ostatnie marzenie cara

Wszystko zaczęło się od Piotra I Wielkiego (1672-1725) – tego słynnego cara, który rozkazał bojarom zgolić brody i zmienić stroje na zachodnioeuropejskie. Nie był to jedyny zaskakujący pomysł rosyjskiego monarchy. Pod koniec życia władca zainteresował się geografią. Jego marzeniem było zorganizowanie ekspedycji mającej na celu zbadanie najdalszych krańców imperium, naszkicowanie mapy wybrzeża i sprawdzenie, czy istnieje punkt styczny pomiędzy Azją i Ameryką Północną. Nim umarł, zdążył jeszcze wskazać wybranego przez siebie dowódcę wyprawy.

Duński kapitan

Vitus Jonassen Bering (1681-1741), z pochodzenia Duńczyk, w wieku 22 lat miał już za sobą podróż do Indii i szukając nowych wyzwań, postanowił wstąpić do marynarki rosyjskiej. Służył we flocie podczas III wojny północnej i wojny rosyjsko-tureckiej. W 1724 roku na życzenie cara został dowódcą Pierwszej Ekspedycji Kamczackiej, trwającej do 1730 roku. Ponieważ następcy monarchy nie porzucili pomysłu eksploracji Syberii, za rządów Anny Iwanowny kapitana Beringa ponownie wysłano w podróż. Przedstawiona w książce Druga Ekspedycja Kamczacka (1733-1743), zwana też Wielką Ekspedycją Północną okazała się jednak mniej udania niż pierwsza – choć cel badawczy został osiągnięty, wyprawa okazała się jedną z najbardziej dramatycznych ekspedycji w dziejach świata i wielu jej uczestników, w tym sam Bering, nie dotrwało do końca.

Szkorbut i lisy polarne

Wyspa niebieskich lisów” opowiada o problemach, na jakie natrafili podróżnicy (głód, brak wody pitnej, zimno, szkorbut i tytułowe niebieskie lisy – polarne szkodniki, które na małej wysepce wykradały rozbitkom zapasy, narzędzia, buty, a nawet zjadały ciała zmarłych), a także o ludzkiej ambicji (czasem nadmiernej), determinacji i męstwie. Stephen R. Bown nie tylko przybliża nam fascynujące fakty historyczne, prezentuje mapy, ilustracje i kalendarium wyprawy, ale – opierając się na dziennikach prowadzonych przez uczestników ekspedycji – rekonstruuje ich emocje oraz motywy decyzji i podejmowanych działań. Oprócz Beringa poznajemy wiele innych barwnych osobowości, w tym przyrodnika Georga Stellera, a także Svena Waxella, który po śmierci Berniga przejął dowództwo i doprowadził wyprawę do końca. Dzięki narracji Bowna stają się nam bliscy, a czasu poświęconego na poznanie ich dziejów z pewnością nikt nie uzna za stracony.

Ludzie zdjęcie utworzone przez freepik - pl.freepik.com